B
- Biodiversity (Bioróżnorodność)
- Zróżnicowanie form życia na Ziemi — gatunków, ekosystemów i genów. W kontekście ESG: wpływ działalności firmy na utratę bioróżnorodności jest wymagany w module E VSME i ESRS E4.
- BHP (Bezpieczeństwo i Higiena Pracy)S
- Przepisy i praktyki chroniące zdrowie i życie pracowników. W VSME B8: obowiązek raportowania wypadków przy pracy i utraconych dni roboczych.
C
- Carbon footprint (Ślad węglowy)
- Całkowita ilość gazów cieplarnianych emitowanych bezpośrednio lub pośrednio przez firmę, wyrażona w ekwiwalencie CO₂ (CO₂e). Obejmuje emisje Scope 1, 2 i 3.
- CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive)Regulacje
- Dyrektywa UE 2022/2464 nakładająca obowiązek raportowania ESG na duże przedsiębiorstwa (>250 pracowników lub >50 mln EUR przychodu). Zastępuje NFRD.
- CO₂e (Ekwiwalent dwutlenku węgla)
- Jednostka miary emisji gazów cieplarnianych uwzględniająca różny potencjał ocieplania różnych gazów (CO₂, CH₄, N₂O). 1 tona CO₂e = masa gazu o efekcie ocieplenia równoważnym 1 tonie CO₂.
- Circular Economy (Gospodarka o obiegu zamkniętym)
- Model ekonomiczny dążący do eliminacji odpadów poprzez ponowne użycie, naprawę, regenerację i recykling materiałów. Wskaźniki w VSME moduł E.
E
- EFRAG (European Financial Reporting Advisory Group)Regulacje
- Europejska Rada ds. Sprawozdawczości Finansowej — organ doradczy Komisji Europejskiej opracowujący standardy ESRS i VSME.
- ESG (Environmental, Social, Governance)ESG
- Trzy filary oceny działalności firmy z perspektywy zrównoważonego rozwoju: Środowisko, Społeczeństwo i Ład korporacyjny.
- ESRS (European Sustainability Reporting Standards)Regulacje
- Europejskie Standardy Sprawozdawczości Zrównoważonego Rozwoju — zestaw 12 standardów wymaganych przez CSRD dla dużych przedsiębiorstw. VSME jest ich uproszczoną wersją dla MŚP.
- EU Taxonomy (Taksonomia UE)Regulacje
- Rozporządzenie UE 2020/852 definiujące, jakie działalności gospodarcze można uznać za ekologicznie zrównoważone. Banki stosują taksonomię przy ocenie portfeli kredytowych.
G
- GHG Protocol (Protokół Gazów Cieplarnianych)
- Międzynarodowy standard metodologiczny do pomiaru i raportowania emisji gazów cieplarnianych, opracowany przez WRI i WBCSD. Definiuje Scope 1, 2 i 3.
- Governance (Ład korporacyjny)G
- Trzeci filar ESG. Obejmuje struktury zarządzania firmą: kodeks etyki, politykę antykorupcyjną, audyty, prawa akcjonariuszy i transparentność.
- GRI (Global Reporting Initiative)
- Organizacja wydająca standardy raportowania zrównoważonego rozwoju GRI Standards — najszerzej stosowane na świecie. VSME i ESRS są z nimi w dużej mierze zgodne.
K
- KPI ESG (Key Performance Indicators)
- Kluczowe wskaźniki efektywności ESG — mierzalne parametry śledzące postęp w obszarach środowiskowym, społecznym i zarządczym (np. emisje CO₂/rok, odsetek kobiet w zarządzie, liczba wypadków).
L
- LSME (Listed SME Standard)Regulacje
- Uproszczony standard CSRD dla małych i średnich spółek notowanych na rynkach regulowanych UE. Obowiązkowy od roku obrotowego 2026, raportowanie od 2027.
M
- Materiality (Istotność)
- Zasada określająca, które tematy ESG są istotne dla danej firmy i jej interesariuszy. CSRD wymaga podwójnej istotności: finansowej (wpływ na firmę) i środowiskowo-społecznej (wpływ firmy na otoczenie).
- MŚP (Małe i Średnie Przedsiębiorstwa)
- Firmy zatrudniające <250 pracowników lub z przychodem <50 mln EUR rocznie. Definicja wg Zalecenia Komisji 2003/361/WE. Są głównym adresatem standardu VSME.
R
- RODO (GDPR)Regulacje
- Rozporządzenie ogólne o ochronie danych 2016/679/UE. Reguluje przetwarzanie danych osobowych pracowników zbieranych na potrzeby raportowania ESG.
S
- Scope 1 (Zakres 1)E
- Bezpośrednie emisje GHG z własnych lub kontrolowanych źródeł firmy (np. spalanie paliw w kotłowni, flocie, produkcji). Wymagane w VSME B11.
- Scope 2 (Zakres 2)E
- Pośrednie emisje GHG z zakupionej energii elektrycznej, ciepła, pary lub chłodzenia. Wymagane w VSME B11.
- Scope 3 (Zakres 3)E
- Wszystkie pozostałe pośrednie emisje w łańcuchu wartości firmy (upstream: dostawcy; downstream: użytkownicy produktów). Wymagane w topical module E VSME i ESRS E1.
- Sygnalista (Whistleblower)G
- Osoba zgłaszająca nadużycia w organizacji. Ochrona sygnalistów wymagana przez dyrektywę UE 2019/1937 (implementowaną w Polsce ustawą z 14 czerwca 2024 r.) i raportowana w module G VSME.
T
- Taksonomia UE — patrz EU Taxonomy
- TCFD (Task Force on Climate-related Financial Disclosures)
- Ramy ujawniania informacji finansowych związanych z klimatem, opracowane przez Financial Stability Board. Fundamentem dla ESRS E1 i wymogów klimatycznych VSME.
V
- VSME (Voluntary Sustainability Reporting Standard for SMEs)Regulacje
- Dobrowolny europejski standard raportowania ESG dla MŚP, opracowany przez EFRAG w 2024 r. Składa się z modułu bazowego (B) i modułów tematycznych (E, S, G).
W
- Water footprint (Ślad wodny)E
- Całkowite zużycie wody słodkiej przez firmę, uwzględniające wodę bezpośrednią i wbudowaną w produkty. Raportowane w module E VSME dla firm w sektorach wodochłonnych.
Z
- Zrównoważony rozwój (Sustainable Development)
- Rozwój zaspokajający potrzeby obecnych pokoleń bez ograniczania możliwości zaspokajania potrzeb pokoleń przyszłych (definicja ONZ z raportu Brundtland, 1987). Podstawa całej regulacji ESG.
- XBRL (eXtensible Business Reporting Language)
- Standard elektronicznego raportowania danych finansowych i niefinansowych używany przez regulatorów UE (m.in. KNF, ESMA). Wymagany przy składaniu raportów CSRD w systemach nadzorczych.